Próg rentowności gabinetu stomatologicznego – jak obliczyć minimalny przychód gabinetu?

Co oznacza próg rentowności gabinetu stomatologicznego?

Próg rentowności to punkt, w którym przychody gabinetu pokrywają koszty związane z jego funkcjonowaniem. W uproszczonym ujęciu wynik finansowy w tym miejscu wynosi zero: gabinet nie generuje jeszcze nadwyżki, ale również nie finansuje działalności z innych źródeł.

Dla właściciela gabinetu nie jest to abstrakcyjny wskaźnik księgowy. To jeden z podstawowych punktów odniesienia, gdy analizujesz, jak zwiększyć rentowność gabinetu stomatologicznego bez podnoszenia cen. Może odpowiedzieć na bardzo praktyczne pytania:

• jaki minimalny miesięczny przychód powinien generować gabinet,
• ile przychodu powinien generować jeden fotel,
• ile produktywnych godzin potrzeba do pokrycia kosztów,
• czy planowane zatrudnienie kolejnego lekarza zwiększa próg rentowności,
• jak wzrost kosztów personelu wpływa na wymagany przychód,
• jak duży bufor pozostaje pomiędzy obecnym przychodem a progiem rentowności.

Najprostszy model: przychód minus koszty

Na najbardziej podstawowym poziomie sytuację gabinetu można opisać prostą zależnością:

W praktyce do dokładniejszej analizy warto oddzielić koszty, które pozostają relatywnie stałe niezależnie od liczby wykonanych zabiegów, od kosztów, które rosną wraz z liczbą procedur i wartością sprzedaży.

Koszty stałe i zmienne – dlaczego trzeba je rozróżnić?

Koszty stałe

To koszty, które gabinet w dużej części ponosi niezależnie od tego, czy danego dnia przyjmie 20 pacjentów, czy tylko kilku. Mogą obejmować między innymi:

• czynsz lub koszt najmu lokalu,
• leasingi i finansowanie sprzętu,
• część wynagrodzeń stałych,
• księgowość i administrację,
• oprogramowanie,
• ubezpieczenia,
• abonamenty i systemy,
• część kosztów mediów i utrzymania infrastruktury.

Koszty zmienne

Rosną wraz z liczbą wykonanych usług albo wartością przychodu. W gabinecie stomatologicznym mogą to być:

• materiały zużywane do konkretnych procedur,
• koszty laboratorium protetycznego,
• wynagrodzenie lekarza rozliczanego procentowo,
• część kosztów asysty związana z większą liczbą godzin,
• inne koszty bezpośrednio związane z realizacją usług.

Jak obliczyć próg rentowności przy kosztach zmiennych?

W uproszczonym modelu potrzebujemy trzech informacji:

• miesięcznych kosztów stałych,
• udziału kosztów zmiennych w przychodzie,
• części przychodu, która po pokryciu kosztów zmiennych pozostaje na pokrycie kosztów stałych.

Jeżeli koszty zmienne stanowią 40% przychodu, to z każdej złotówki przychodu pozostaje 60 groszy na pokrycie kosztów stałych i późniejszy wynik.

Przykład: gabinet z kosztami stałymi 90 000 zł

Załóżmy, że gabinet ma:

W takim uproszczeniu próg rentowności wynosi:

Co dzieje się po przekroczeniu progu rentowności?

Jeżeli struktura kosztów się nie zmienia, każda kolejna złotówka przychodu nie staje się automatycznie złotówką zysku. Część nadal pokrywa koszty zmienne. Dopiero pozostała część tworzy dodatkowy wynik.

Przy założeniu, że koszty zmienne stanowią 40%, z dodatkowych 10 000 zł przychodu około 6 000 zł pozostaje przed uwzględnieniem ewentualnych innych zmian kosztów.

Próg rentowności a oczekiwana marża

Sam próg rentowności pokazuje poziom, przy którym gabinet przestaje być „pod kreską”. Właściciel zwykle potrzebuje jednak czegoś więcej niż wyniku 0 zł. Chce osiągnąć określoną nadwyżkę.

Dlatego warto rozróżnić:

• próg rentowności – przychód potrzebny do pokrycia kosztów,
• docelowy wynik – kwota, która ma pozostać po pokryciu kosztów,
• docelową marżę – udział wyniku w przychodzie.

Jaki przychód jest potrzebny, żeby zarobić 30 000 zł?

Wróćmy do poprzedniego przykładu. Koszty stałe wynoszą 90 000 zł, a po kosztach zmiennych pozostaje 60% przychodu.

Jeżeli właściciel chce wygenerować dodatkowo 30 000 zł wyniku, gabinet musi pokryć łącznie 120 000 zł:

To pokazuje istotną różnicę pomiędzy pytaniem: „ile muszę zrobić obrotu, żeby nie tracić?” a pytaniem: „ile muszę zrobić obrotu, żeby osiągnąć mój cel finansowy?”

Próg rentowności na jeden fotel

Całkowity próg rentowności można dodatkowo odnieść do liczby stanowisk. Jeżeli gabinet ma 4 fotele i przyjmujemy uproszczone, równomierne rozłożenie, próg 200 000 zł miesięcznego przychodu odpowiada średnio:

Nie oznacza to, że każdy fotel musi generować identyczną wartość. Jeden może być przeznaczony głównie do higienizacji, inny do protetyki, a jeszcze inny do leczenia zachowawczego. Wskaźnik pozwala jednak zobaczyć, jakiego poziomu produktywności wymaga cała infrastruktura.

Próg rentowności na godzinę fotela

Jeszcze bardziej praktyczny może być poziom przychodu przypadający na godzinę dostępności lub produktywnej pracy foteli.

Załóżmy, że 4 fotele łącznie generują 640 produktywnych godzin miesięcznie, a potrzebny przychód wynosi 200 000 zł.

Jak wykorzystać próg rentowności w zarządzaniu?

Jak wzrost kosztów zmienia próg rentowności?

Załóżmy, że koszty stałe rosną z 90 000 zł do 105 000 zł, a udział kosztów zmiennych pozostaje na poziomie 40%.

W tym przykładzie 15 000 zł dodatkowych kosztów stałych wymaga aż 25 000 zł dodatkowego przychodu, ponieważ część nowej sprzedaży pokrywa także koszty zmienne.

Jeżeli wzrost kosztów wynika z wynagrodzeń zespołu, zobacz również, jak podwyżki wynagrodzeń personelu stomatologicznego wpływają na rentowność gabinetu.

Próg rentowności a zatrudnienie kolejnego lekarza

Nowy lekarz może zwiększyć zdolność gabinetu do generowania przychodu, ale również zwiększa koszty. Szczególnie ważne jest to przy modelach, w których część kosztu lekarza jest stała albo wymaga dodatkowego personelu, stanowiska czy godzin funkcjonowania.

Przed decyzją warto sprawdzić:

• jak zmieni się miesięczny koszt stały,
• jak zmieni się procent kosztów zmiennych,
• ile dodatkowych godzin produktywnych pojawi się w grafiku,
• jaki przychód na godzinę może generować lekarz,
• po ilu godzinach lub miesiącach nowy model przekroczy własny próg opłacalności.

Przed taką decyzją warto policzyć także rzeczywisty koszt lekarza dla gabinetu, aby sprawdzić, jak konkretny model wynagrodzenia wpływa na próg rentowności.

Próg rentowności a pusty fotel

Puste godziny nie obniżają automatycznie kosztów stałych. Gabinet nadal ponosi czynsz, leasing, część wynagrodzeń, koszty systemów i utrzymania. Jeżeli więc spada liczba produktywnych godzin, ten sam próg przychodowy musi zostać osiągnięty w mniejszej liczbie godzin.

To powoduje wzrost wymaganego przychodu na jedną produktywną godzinę. Dlatego puste okna w grafiku mają znaczenie nie tylko jako utracona sprzedaż, ale również jako czynnik pogarszający wykorzystanie kosztownej infrastruktury.

Najczęstsze błędy przy liczeniu progu rentowności

1. Traktowanie wszystkich kosztów jako stałych – część rośnie wraz z przychodem.
2. Pomijanie wynagrodzenia lekarzy – szczególnie przy rozliczeniu procentowym.
3. Nieuwzględnianie laboratorium i materiałów – może mocno zaniżyć próg dla gabinetów o dużym udziale protetyki.
4. Mylenie progu rentowności z celem finansowym – wynik 0 zł nie jest celem właściciela.
5. Liczenie wyłącznie na poziomie całego gabinetu – warto przeliczyć wynik także na fotel i godzinę.
6. Używanie danych sprzed wielu miesięcy – wzrost wynagrodzeń, czynszu lub laboratoriów zmienia próg.
7. Brak aktualizacji po inwestycjach – nowe leasingi i personel mogą istotnie przesunąć wymagany przychód.

Czy próg rentowności powinien być celem miesięcznym?

Nie. Próg rentowności powinien być przede wszystkim dolną granicą bezpieczeństwa. Jeżeli gabinet regularnie kończy miesiąc niewiele powyżej progu, nawet niewielki spadek obłożenia, nieplanowana awaria, urlop lekarza czy wzrost kosztów może szybko doprowadzić do słabego lub ujemnego wyniku.

Dlatego właściciel powinien oprócz progu określić również:

• minimalny bezpieczny przychód,
• docelowy wynik miesięczny,
• docelową marżę,
• bufor bezpieczeństwa ponad próg rentowności.

Jak często aktualizować próg rentowności?

Warto wracać do kalkulacji regularnie oraz zawsze wtedy, gdy zmienia się istotny element struktury kosztów lub zdolności produkcyjnej gabinetu.

Szczególnie po:

• podwyżkach wynagrodzeń,
• zmianie modelu rozliczeń lekarzy,
• podpisaniu nowego leasingu,
• zmianie czynszu lub lokalu,
• otwarciu kolejnego stanowiska,
• zatrudnieniu dodatkowego personelu,
• istotnej zmianie cen materiałów lub laboratorium,
• zmianie godzin otwarcia gabinetu.

Próg rentowności, marża i wynik na godzinę – połącz te wskaźniki

Sam próg rentowności mówi, jaki poziom sprzedaży jest potrzebny do pokrycia kosztów. Nie mówi natomiast, czy dostępny czas jest dobrze wykorzystany ani które procedury tworzą najlepszy wynik.

Dlatego warto analizować razem:

Przy większej liczbie danych pomocne może być także wykorzystanie AI do analizy rentowności gabinetu stomatologicznego, szczególnie przy porównywaniu kilku scenariuszy kosztów, przychodów i wykorzystania foteli.